روزي روزگاري هاليوود

از دشتي سر سبز تا مركز فيلمسازي جهاني مشهورترين كارخانه رويا سازي دنيا چگونه شكل گرفت؟
هاليوود مركز سينماي جهان است؛ سرزميني با كمپاني هاي بزرگ فيلمسازي چون كمپاني فاكس قرن بيستم، برادران وارنر، كامبيا پيكچرز، پارامونت، مترو گلدين ماير و يونيورسال كه هر كدام از اين نام ها بخشي از بزرگ ترين امپراتوري سينماي جهان را تشكيل داده اند؛ امپراتوري اي كه با نام هاليوود، نام ها و چهره هاي زيادي را به عنوان ستاره سينما به دوستداران اين عرصه معرفي كرده است.
تاريخچه مكاني به نام هاليوود به عنوان يك منطقه مسكوني و شناخته شده، به حدود 120 سال پيش باز مي گردد؛ اگرچه، اين كاشفان اسپانيايي بودند كه براي اولين بار به منطقه اي وارد شدند كه امروزه با نام هاليوود شناخته مي شود و شهرت جهاني دارد. در آن زمان سرخپوست ها در دره هاي كوهستان هاي «سانتامونيكا» زندگي مي كردند. پس ازآن اين منطقه از سوي دولت اسپانيا به دو بخش تقسيم شد. به اين ترتيب بخش غربي «رانچو لابري» و بخش شرقي به «رانچو لوس فيلز» نامگذاري شد. در سال 1870 تبديل به منطقه اي براي كشاورزي شد. درسال 1886 مردي با نام «ويلكاكس» رانچو لابريه را خريداري كرد و همسرش اسم منطقه را به «هاليوود» تغيير داد. طي چند سال «ويلكاكس» با جمع آوري بودجه كافي به ساخت كليسا، مدارس و كتابخانه اقدام ورزيد و به اين ترتيب هاليوود به منطقه اي ثروتمند تبديل شد. جامعه هاليوود در سال 1903 به ثبت مي رسد، اما استقلالش به دليل كمبود آب زياد دوام نمي آورد و در سال 1911 شركت نستور (Nestor) اولين استوديوي فيلم هاليوود را در يك گوشه اين منطقه افتتاح مي كند. پس از آن «سيسيل. ب. دوميل» و «دي. دبليو. گريفيث» به عنوان اولين كارگردان ها كارشان را در هاليوود شروع كردند. يك روايت حاكي ازآن است كه در سال 1910 گريفيث و دوستانش اولين كساني بودند كه به هاليوود سرك كشيدند. آنها اول شروع به فيلمبرداري در زميني خالي نزديك خيابان جورجيا در مركز شهرلس آنجلس كردند. اما كمپاني مربوط كه بيوگراف نام داشت، تصميم گرفت كه مكان هاي جديد را پيدا كند و چندين مايل به سمت شمال دهكده كوچكي كه بسيار مناسب بود سفركردند و كمپاني و كادر فيلمبرداري كلي را از محل اقامت جديد و فضاهايي كه براي فيلمبرداري در اختيارشان قرار مي داد لذت بردند. اين محل، هاليوود نام داشت. پس گريفيث اولين فيلم هاليوودي را براي كمپاني بيوگراف ساخت كه درباره كاليفرنياي قديم بود؛ زماني كه اين منطقه به مكزيك تعلق داشت. اما روايت جدي تر كه همه آن را سرآغاز فيلمسازي حرفه اي در هاليوود مي دانند مربوط به سفر سيسيل. ب. دوميل و دوستانش به منطقه هاليوود و ساخت فيلم «مرد زن نما» در استوديوي شركت نستور است. دوميل اين فيلم را در سال 1914 و زماني كه فقط 33 سال داشت ساخت، فيلمي كه اول قرار بود لوكيشن آن اطراف نيويورك باشد اما نشد و بعد هم پس از سفر ازشرق به غرب آمريكا، باران هاي آريزونا گروه را به كاليفرنيا كشاند و بعد از موفقيت اين فيلم و پر آوازه شدن هاليوود بود كه سينماگران آمريكايي كه تا آن زمان در نيويورك ساكن بودند و از گراني ساخت فيلم عاجز شده بودند، به كاليفرنيا، لس آنجلس و هاليوود سرازير شدند تا تاريخ سينما ورق بخورد. دوميل هم همانجا زمين هاي زيادي خريد و استوديوي معروف خودش را تاسيس كرد.

مسافران هاليوود
 

جماعت زيادي از چهارگوشه آمريكا و اروپا براي هنر پيشه شدن و يافتن كسب و كار بار سفر به سوي هاليوود بستند؛ هاليوودي كه نام خود را از آن گياه سبز پيچه اي كه در دشت حومه لس آنجلس زياد ديده مي شد گرفت. در ميان اين مسافران چارلي چاپلين سرشناس ترين مسافري بود كه وارد هاليوود شد تا آثار جاودان خود را خلق كند. جمعيت 5 هزار نفره لس آنجلس در كمترين مدت بعد ازاين اتفاق 20 برابر شد و كسب و كار درآن شهر رونق گرفت. زمين هاي بي ارزش حومه شهر گران شده كه متري چند هزار دلار معامله مي شد. كارگاه ها و دفاتر آرتيست سازي و آموزش بازيگري مثل قارچ از زمين سبز مي شدند و اغلب تازه وارداني كه وارد شهر مي شدند رويايي جز بازيگري نداشتند. حالا كمپاني هاي نيويوركي رو به فراموشي رفته و قلب سينما در هاليوود مي تپد.

كمپاني هاي فيلمسازي هاليوود
 

ازآنهايي كه پس از سيسيل. ب. دوميل به هاليوود آمدند و تاريخ ساز شدند، مي شود به آدلف زوكراشاره كرد كه كمپاني پارامونت را تاسيس كرد. اوئيسي ماير و ساموئل گلدوين كمپاني متروگلدين ماير را بنا گذاشتند و در كنار آنها، كارل لامل يونيورسال را به وجود آورد. اين پايان كار نبود چرا كه در كنار اين نام ها برادران وارنر و ويليام فاكش كه بزرگ ترين كمپاني هاي هاليوود را به وجود آوردند، جزو مهاجران فقير و بي بضاعتي بودند كه با ايجاد سالن هاي محقر نمايش فيلم و ارائه قابليت هاي ارزان قيمت سرمايه اي جوركرده و كمپاني هاي خود را بنا كردند.

ستاره هاي هاليوود در شهر ستارگان
 

چارلي چاپلين از انگليس آمد، گرتا گاربور از سوئد، والنتينو ازايتاليا و مارلين ديتريش از آلمان چند ستاره ديگر معروف آن روزگار نيز جزو مهاجراني بودند كه براي آزمودن بخت خود در عرصه بازيگري جلاي وطن كرده و راهي هاليوود جادويي شدند كه خيلي از آنها با عنوان ستاره هاي هاليوود شهره شدند. براي همين لس آنجلس قبل از شهرت به «شهر فرشته ها» به «شهر ستاره ها» معروف بود؛ ستاره هايي كه نحوه لباس پوشيدن و رفتار و كردارشان در فيلم ها به عنوان رفتار و مد در سراسر آمريكا و بعدها در تمام دنيا تقليد مي شد به عنوان نمونه نوع آرايش سبيل كلارك گيبل، ستاره فيلم «بر باد رفته» تا مدت ها از سوي طرفدارانش تقليد مي شد. سيگار كشيدن و موي كرنلي همفري بوگارت، يقه بالا زدن جيمز دين و حتي كفش و لباس كلينت ايستوود و نحوه كبريت كشيدنش از همين نمونه هاي دنياي مد بود كه تا سال ها توسط جوانان علاقه مند به سينما تقليد مي شد.

از هاليوود تا لاله زار
 

بعد ازشهرت هاليوود در ايالات متحده آمريكا بعضي از كشورها هم به اين فكر افتادند كه آنها هم مثل هاليوود مركزيتي براي سينما و هنر پيشگي ايجاد كنند كه «چينه چيتا» در ايتاليا و باليوود در هندوستان راه اندازي شد. در ايران نيزلاله زار مركزيتي براي سينما و تئاتر بود. لاله زار هم مثل هاليوود نام خود را از لاله هايي گرفته بود كه در آن سبز مي شد. در دهه 50 بيشتر استوديوهاي فيلمسازي ايران درخيابان لاله زار و خيابان منتهي به آن بود. ميترا فيلم «پارس فيلم بعدي» برادران كوشان، اولين استوديويي بود كه روي سينما متروپل در طبقه دوم اين محل تاسيس شد. استوديو بديع و بعدها استوديوهاي ديگري هم در لاله زار به وجود آمد. جواناني كه در دهه 50 شمسي در لاله زار و حوالي آن قدم مي زدند علاوه بر ديدن پوستر و آفيش هاي سر در سينماهاي بي شمار لاله زار، در حاشيه اين خيابان عكس هاي هنرپيشه هاي آن زمان را مي ديدند كه توسط دستفروشان عرضه مي شد.

آيا مي دانيد؟
 

*آكيرا كوروسورا اولين كارگرداني است كه به فكرش رسيد هنگام فيلم برداري از تعداد بيشتري دوربين استفاده كند تا اولاً مجبور نباشد فيلم را مرتباً قطع كن و ثانياً از زاويه هاي مختلف از صحنه هاي فيلم برداري شده داشته باشد. اين اتفاق براي اولين بار در فيلم هفت سامورايي محصول سال 1954 رخ داد.
*شارون استون هنگام فيلم برداري فيلم كازينو به كارگرداني مارتين اسكور سيزي محصول سال 1995، از كمر درد بسيار شديدي رنج مي برد ولي به دليل اينكه فرصت بازي دراين فيلم را از دست ندهد، اين مساله را به اسكورسيزي نگفته بود تا اينكه بر اثر پوشيدن يك لباس 45 پوندي پر از جواهر براي يك هفته ازپا مي افتد. اما استون خيلي خوشحال بود به اين دليل كه زماني اسكور سيزي متوجه اين موضوع شد كه فقط 20 درصد از فيلمبرداري كار باقي مانده بود.
طولاني ترين فيلمي كه چارلي چاپلين كارگرداني كرد، فيلم روشنايي هاي شهر محصول سال 1931 بود كه فيلم برداري آن دقيقاً 180 روز به طول انجاميد. مي گويند دليل اين طولاني شدن، سخت گيري هاي فراوان و بي سابقه چاپلين براي برداشت هاي مختلف بوده است. نزديكان چاپلين مي گويند اين سخت گيري را ديگر در هيچ فيلمي از چاپلين نديدند.
*سرجيولئونه كارگردان فيلم روزي روزگاري در غرب محصول سال 1968 ابتدا بازي در نقش مرد ساز دهني زن را به كلينت ايستوود پيشنهاد داد كه او نپذيرفت، سپس به سراغ جيمز كابرن رفت كه او هم دستمزد بسيار بالايي را طلب كرد و در نهايت نقش به چارلز برانسون رسيد. نكته جالب اينجاست كه برانسون براي ايفاي اين نقش چهار جايزه از جشنواره هاي معتبر جهاني دريافت كرد.
*در سال 1929 اولين مراسم اعطاي جوايز اسكار در هتل روزولت هاليوود برگزار شد تا هاليوود رسماً به عنوان مقر جهاني سينماي تجاري جهان معرفي شود.
*در يك نظر سنجي در سال 2004 فيلم مادر محصول سال 1957 سينماي هند، به كارگرداني «محبوب خان»، به عنوان سومين اثر برتر تاريخ سينماي جهان در مورد مادران انتخاب شد.
منبع:نشريه دانستنيها، شماره 18.